Leiderschap En Sturing: Balans Tussen Vrijheid En Duidelijkheid

Dit artikel gaat over: Zakelijk Leiderschap

Er was een leidinggevende die dacht dat sturing betekende: gedetailleerde instructies geven voor elke taak. Zijn team wachtte af tot ze precies wisten wat ze moesten doen. Ze namen geen initiatief meer. Pas toen hij leerde om alleen richting te geven, begonnen mensen te groeien.

Het dagelijkse belang van sturing

In elke organisatie zijn er momenten waarop sturing het verschil maakt tussen wel of niet slagen. In mijn werk als coördinator zag ik dat regelmatig. Teams die goed waren in sturing presteerden beter, waren veerkrachtiger, en hadden meer plezier in hun werk. Teams die dat niet waren, liepen vast, raakten gefrustreerd, en losten problemen niet op maar schoven ze voor zich uit.

Goed leiderschap gaat over bewuste keuzes. De keuze om tijd te besteden aan wat belangrijk is, niet alleen aan wat urgent is. De keuze om te investeren in je team. De keuze om eerlijk te zijn, ook al is de waarheid ongemakkelijk. Deze keuzes lijken klein, maar ze bepalen de cultuur van je organisatie.

Wat sturing betekent voor jou als leider

Sturing begint niet met technieken of methodes. Het begint met de bereidheid om te veranderen wat niet werkt. In mijn ervaring is dat het moeilijkste onderdeel. We weten vaak best wat er moet veranderen. Maar de bereidheid om die verandering ook werkelijk door te voeren, dat is waar het op strandt.

Wat ik leerde was dat verandering begint met erkenning. Erkennen dat iets niet werkt zoals het zou moeten. Erkennen dat je zelf daar een rol in speelt. Erkennen dat het anders kan. Pas als je dat hebt erkend, kun je werkelijk iets anders gaan doen. Management vraagt om die eerlijkheid, ook naar jezelf.

Praktische stappen voor sturing

Geen manager die ooit zei: vandaag ga ik een slechte beslissing nemen. Toch gebeurt het. Hoe komt dat? Omdat we niet altijd doorhebben dat we een beslissing nemen. Veel beslissingen nemen we automatisch, op basis van patronen die we niet eens meer bewust ervaren. Sturing betekent dat je die patronen leert herkennen en, waar nodig, doorbreekt.

Een praktische aanpak: stel elke week de vraag of je op koers ligt. Wat ging er goed? Wat kon beter? Wat ga ik volgende week anders doen? Dit hoeft geen lang proces te zijn. Vijf minuten kan genoeg zijn. Maar die momenten van reflectie zorgen ervoor dat je bijstuurt voordat je te ver bent afgeweken. Resultaatgerichtheid is een dagelijkse gewoonte, niet een kwartaalgesprek.

Sturing en het grotere plaatje

Wat ik leerde in mijn werk is dat sturing nooit op zichzelf staat. Het is altijd verbonden met andere aspecten van leiderschap. Goede communicatie ondersteunt sturing. Vertrouwen maakt sturing mogelijk. Strategie geeft richting aan sturing. Het gaat erom dat je al deze elementen in balans brengt, niet dat je er één tot in de perfectie brengt.

De beste leiders die ik heb gekend waren niet perfect. Ze waren wel bewust. Ze wisten wat ze deden en waarom. Ze kozen hun aanpak op basis van wat de situatie vroeg. Ze leerden van hun fouten en pasten aan. Dat is uiteindelijk wat sturing werkelijk inhoudt: niet het bereiken van perfectie, maar het bewust kiezen voor de richting die je wilt gaan.

Sturing is de kunst van de gulden middenweg. Te weinig sturing en mensen weten niet wat er van ze verwacht wordt. Te veel sturing en ze nemen geen eigen initiatief meer. De kunst is om duidelijk te zijn over wat het eindresultaat moet zijn, maar flexibel te zijn in hoe dat resultaat wordt bereikt. Mensen willen weten waar ze naartoe werken. Ze willen ook de vrijheid om te bepalen hoe ze daar komen.

Effectieve sturing vereist goede intake. Voordat je kunt sturen, moet je weten wat de situatie is. Wat is de context? Wat is de geschiedenis? Wat is er al geprobeerd? Wat zijn de constraints? Als je dit niet weet, kun je onmogelijk goed sturen. Je taken zijn dan gokken in plaats van sturen. De manager die denkt dat sturing betekent dat je bevelen geeft, begrijpt niet wat sturing werkelijk is. Sturing is dienen, niet leiden. Het is de weg vrijmaken voor je team, niet het pad voor ze banen.

De gulden middenweg in leiderschap

Sturing is de kunst van de gulden middenweg. Te veel sturing en je creëert afhankelijkheid, demotie, weinig ruimte voor initiatief. Te weinig sturing en je hebt chaos, onduidelijkheid, mensen die niet weten wat er van ze verwacht wordt. De kunst is om te sturen waar sturing nodig is, en vrij te laten waar vrijheid bevorderlijk is voor het resultaat.

Dit is geen recept dat je een-twee-drie kunt volgen. Het vereist constant bijsturen, constant evalueren, constant afwegen wat de situatie vraagt. Nieuwe medewerkers hebben meer sturing nodig dan ervaren. Nieuwe taken meer dan bekende. Onzekere situaties meer dan gestructureerde. De sensitiviteit om dit te beoordelen en de bereidheid om er wat mee te doen, dat is wat effectieve sturing onderscheidt van controle.

Sturing gaat over richting geven, niet over controle hebben. De leider die zegt waar het heen moet, maar het aan het team overlaat hoe te varen, is effectiever dan degene die elke koersbeslissing zelf neemt. Deze leider vertrouwt op de competentie van het team, spreekt verwachtingen helder uit, en is beschikbaar voor ondersteuning waar nodig. Dit is een meer effectieve vorm van leiderschap dan de traditionele command-and-control, omdat het leidt tot meer eigenaarschap, meer ontwikkeling, en uiteindelijk betere resultaten.

Sturing is uiteindelijk een relationele activiteit. Het gaat over de relatie tussen jou als leider en je teamleden, over wat jullie samen proberen te bereiken, over de afspraken die jullie maken over hoe dat te doen. Deze relationele component maakt dat sturing nooit puur technisch of procedureel kan zijn.

Bronnen bij dit artikel:
Kotter, J. (1996). Leading Change. Harvard Business School Press.
Collins, J. (2001). Good to Great. Harper Business.

De inhoud van deze blog is gebaseerd op onderzoek en praktijkervaring. Genoemde bronnen worden aangehaald als inspiratiebron of illustratie. Alle niet-gemarkeerde inhoud vertegenwoordigt de visie en ervaring van Sertel Ortac.

Dit artikel valt onder: Zakelijk Leiderschap