Wat ik doe als een gezin moet worden uitgezet maar de kinderen net afscheid hebben genomen

# Wat ik doe als een gezin moet worden uitgezet maar de kinderen net afscheid hebben genomen

Over het begeleiden van gezinnen in uitzettingsprocessen en de menselijke maat houden

Na alles ingepakt te hebben en klaar te zijn voor vertrek, na dat kinderen afscheid hebben genomen van school — mag je diezelfde ochtend uitleggen dat zolang er geen uitspraak is van de rechter zij toch nog mogen blijven.

Dat is geen hypothetisch scenario. Dat is de realiteit waarmee ik werk.

De voorbereiding

Het begint weken van tevoren. Er is een procedure gaande. Een rechterlijke uitspraak wordt verwacht. Een gezin met kinderen bereidt zich voor op vertrek.

Zij hebben hun koffers gepakt. Zij hebben afscheid genomen van vrienden. Zij hebben hun kinderen uitgelegd wat er ging gebeuren. De kinderen hebben hun school afgesloten.

Op dat moment — ’s ochtends, terwijl het vertrek voor de deur staat — krijg ik bericht. De uitspraak is er nog niet. Er is uitstel.

Ik moet het hun gaan vertellen.

Het gesprek

Het gesprek met het gezin is lastig. Aan de ene kant: goed nieuws. Ze hoeven nog niet te vertrekken. Ze mogen nog blijven.

Aan de andere kant: ook slecht nieuws. Dit is uitstel, geen afgelast. De procedure loopt nog steeds. Over een week, een maand, een jaar kan alsnog blijken dat ze wel moeten vertrekken.

Hoe vertel je dat aan een kind dat net afscheid heeft genomen van zijn vriendjes? Hoe leg je uit dat het misschien toch niet hoeft, terwijl je weet dat het waarschijnlijk wel moet?

Ik heb intensief contact met instanties. Met het COA. Met de gemeenten. Met de instanties die betrokken zijn bij de opvanglocatie. Om te zorgen dat iedereen weet wat er speelt.

De eerste reactie

De eerste reactie van het gezin is er een van opluchting. Ze hoeven nog niet weg. Ze hebben nog tijd.

Maar de tweede reactie is er een van onzekerheid. Wat betekent dit? Wanneer gaan we dan wel? Wat gebeurt er met de kinderen?

Kinderen zijn veerkrachtig, maar ook kwetsbaar. Ze hebben zich voorbereid. Ze hebben afscheid genomen. En nu moet je hun vertellen dat het toch niet doorgaat.

Dat is moeilijk. Voor hen, voor de ouders, voor mij.

Hoe ik het begeleid

Ik neem de tijd. Dat is het belangrijkste wat ik kan doen. Geen haast, geen gedoe, gewoon rustig uitleggen wat de situatie is.

Ik gebruik geen moeilijke woorden. Geen juridische termen. Geen frases die mensen in de war maken.

Ik leg uit wat ze moeten weten: de uitspraak is er nog niet, dus jullie mogen nog blijven. Dit betekent niet dat het nooit gebeurt, maar dat het nu nog niet hoeft.

En ik vraag hoe de kinderen erbij zitten. Hoe hebben zij het begrepen? Wat kunnen we doen om het hun makkelijker te maken?

Het contact met instanties

Intensief contact met instanties is cruciaal in dit soort situaties. Niet alleen op het moment zelf, maar ook ervoor en erna.

Ik ben de schakel tussen het gezin en de instanties. Ik zorg dat informatie wordt gedeeld. Dat iedereen weet wat er speelt. Dat er geen misverstanden ontstaan.

Dat betekent telefoontjes. Veel telefoontjes. E-mails. Overleggen.

Het betekent ook dat ik soms moet uitleggen aan instanties hoe de situatie voor het gezin voelt. Dat hun administratie misschien klopt, maar dat de realiteit heel anders is.

De kunst van communiceren

Wat ik leerde is dat communicatie in dit soort situaties een kunst is. Niet alleen praten, maar ook luisteren. Niet alleen informatie geven, maar ook begrip tonen.

Ik leerde dat stiltes oké zijn. Dat mensen tijd nodig hebben om te verwerken wat ze horen. Dat je niet alles in één gesprek hoeft op te lossen.

Ik leerde ook dat eerlijkheid belangrijk is. Niet zeggen wat mensen willen horen, maar zeggen wat ze moeten weten. Ook als dat lastig is.

De nasleep

Na afloop van zo’n gesprek is er altijd een nasleep. Voor het gezin, voor mij, voor de instanties.

Het gezin moet verwerken wat er is gezegd. De kinderen moeten wennen aan het idee dat ze nog blijven. De ouders moeten hun koffers weer uitpakken.

Ik moet rapporteren. Met instanties overleggen. Zorgen dat iedereen op de hoogte is.

En daarna: gewoon door met het werk. De volgende dag. De volgende week. Totdat de uitspraak er wel is.

Tot slot

Gezinnen begeleiden in uitzettingsprocessen is een van de moeilijkste onderdelen van dit werk. Het raakt aan de kern van wat het betekent om mens te zijn.

Wat ik heb geleerd: de menselijke maat houden, ook in systemen die soms onpersoonlijk aanvoelen. Communiceren met empathie. Luisteren naar wat mensen echt nodig hebben.

En soms: de boodschapper zijn van goed nieuws dat ook slecht nieuws is.

Bronnen bij dit artikel

– Rijksoverheid. (2024). Asielprocedure en gezinnen. Rijksoverheid.nl.
– Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers. (2024). Opvang en gezinnen. COA.nl.

De inhoud van deze blog is gebaseerd op praktijkervaring en persoonlijke reflectie.