Elke ochtend zijn er tientallen beslissingen te nemen. Hoe begin je je dag? Waar besteed je je energie aan? Welke gesprekken voer je, welke laat je liggen? De meeste mensen nemen deze beslissingen op de automatische piloot: reageren op wat voorligt, prioriteiten stellen op basis van urgentie in plaats van importantie, en aan het eind van de dag merken dat de dag hen heeft gehad in plaats van andersom.
Intentionaliteit is het tegenovergestelde: bewust kiezen hoe je je aandacht, energie en invloed gebruikt. Niet omdat het leven je overkomt, maar omdat je strategisch bepaalt wat je doet en waarom.
Dit artikel gaat over: Persoonlijk Leiderschap
Wat intentionaliteit betekent in de praktijk
Intentionaliteit is niet hetzelfde als een strakke planning hebben of elke minuut van je dag vullen met productive taken. Het gaat erom dat je keuzes maakt die aligned zijn met wat je belangrijk vindt, in plaats van te reageren op wat het meest urgent lijkt.
In mijn werk merk ik dat leiders die intentionaliteit beoefenen anders omgaan met hun tijd dan leiders die dat niet doen. Ze nemen aan het begin van elke dag een moment om bewust te bepalen wat de belangrijkste drie dingen zijn die ze willen bereiken. Ze stellen grenzen aan wat ze accepteren en wat niet. Ze zeggen vaker nee, niet uit onwil maar uit gerichtheid op wat ze wel willen bereiken.
Het moeilijke van intentionaliteit is dat het in het begin onnatuurlijk aanvoelt. Onze omgeving verwacht vaak dat we reageren in plaats van initiëren. Collega’s sturen berichten die vragen om een snelle reactie. Vergaderingen worden gepland zonder dat je erom vraagt. De automatische piloot wordt gevoed door wat anderen van je verwachten, niet door wat jij wilt bereiken.
De prijs van onbewust leiderschap
Leiders die niet intentional werken, betalen een prijs die zich opstapelt over tijd. Ze raken uitgeput omdat ze geen grenzen stellen. Ze maken beslissingen die niet aligned zijn met hun langetermijndoelen omdat urgentie altijd wint van importantie. Ze verliezen zichzelf in de waan van de dag.
Maar de prijs is niet alleen persoonlijk. Teams die worden aangestuurd door leiders die niet intentional zijn, voelen de gevolgen. Wanneer een leider geen duidelijke koers aangeeft, gaan teamleden hun eigen koers varen. Wanneer een leider alles accepteert wat op hun bordje komt, ontstaat er geen prioritering. Wanneer een leider niet nadenkt over de beste aanwending van zijn tijd, wordt de organisatie een verzameling van losse taken zonder samenhang.
Wat ik heb gemerkt is dat veel leiders dit herkennen maar niet weten hoe ze het moeten doorbreken. Het begint met de erkenning dat je niet kunt controleren wat er op je afkomt, maar dat je wel kunt bepalen hoe je erop reageert. Dit is geen kleine stap, het is een fundamentele shift in hoe je naar je rol als leider kijkt.
Hoe je intentionaliteit opbouwt als gewoonte
Intentionaliteit is een vaardigheid die je kunt trainen. De eerste stap is een dagelijkse praktijk: neem elke ochtend vijf minuten om bewust na te denken over wat je die dag wilt bereiken. Niet wat er moet gebeuren, maar wat jij wilt bereiken. Wat is het resultaat dat ertoe doet?
De tweede stap is grenzen stellen. Wanneer iets op je afkomt dat niet aligned is met je koers, zeg dan nee. Dit is simpeler gezegd dan gedaan, vooral in organisaties waar nee zeggen politieke kosten heeft. Maar een leider die altijd ja zegt, verliest de kracht van zijn eigen keuzes. En op de lange termijn doen de kosten van altijd ja zeggen meer pijn dan de korte-termijn pijn van nee zeggen.
De derde stap is reflectie aan het eind van de dag. Wat heb je bereikt dat ertoe deed? Waar ben je afgedwaald van je koers? Wat neem je mee naar morgen? Deze vragen hoeven niet lang te duren, maar ze helpen om bewust te worden van patronen die je automatisch volgt.
Intentionaliteit en invloed op anderen
Een bijeffect van intentionaliteit dat vaak wordt onderschat, is de invloed die het heeft op anderen. Leiders die bewust omgaan met hun tijd en energie, stralen dat uit. Ze zijn aanwezig in gesprekken, ze luisteren daadwerkelijk, ze reageren niet vanuit impuls maar vanuit overweging. Dit is van invloed op de mensen om hen heen.
In teams waar intentionaliteit de norm is, merk ik dat beslissingen beter worden genomen, niet omdat er meer tijd voor wordt genomen, maar omdat er bewust wordt nagedacht over hoe beslissingen worden genomen. Er is ruimte voor overweging voordat gereageerd wordt. Er is een cultuur van nadenken voor het doen.
De belangrijkste tip die ik kan geven: begin klein. Niet meteen je hele leven anders inrichten, maar een kleine verandering. Eén keer per dag bewust kiezen wat je aandacht verdient. Eén gesprek waarin je aanwezig bent in plaats van reactief. Deze kleine momenten van intentionaliteit tellen op, en op de lange termijn maken ze het verschil tussen een leider die wordt geleefd en een leider die leeft.
Er is ook een effect van intentionaliteit dat zich manifesteert in de kwaliteit van beslissingen. Leiders die bewust kiezen waar ze hun aandacht aan besteden, maken andere beslissingen dan leiders die reageren op wat er voorligt. Ze hebben meer overzicht, meer rust om na te denken, en meer mogelijkheid om verbanden te zien die anderen missen. Dit is geen toeval: intentionaliteit creert de mentale ruimte die nodig is voor goed leiderschap.
In de praktijk merk ik dat de leiders die ik het meest effectief vind, niet per se de slimste zijn of de meeste ervaring hebben. Het zijn de leiders die bewust omgaan met hun aandacht. Ze zijn aanwezig in gesprekken, ze zijn niet afgeleid wanneer iemand anders spreekt, en ze nemen beslissingen niet op basis van impuls maar op basis van overweging. Dit is een manifestatie van intentionaliteit: de keuze om aandacht te geven waar het ertoe doet.
Het lastige is dat intentionaliteit niet op commando aanzet. Het vergt oefening en geduld met jezelf. In het begin zal het voelen alsof je tegen een stroom in zwemt. De reflex om te reageren in plaats van te initiëren is sterk, en het kost moeite om die reflex te doorbreken. Maar wie volhoudt, merkt dat de stroom langzaam mee begint te werken. Op een gegeven moment wordt intentionaliteit een gewoonte, en dan is het niet meer moeilijk maar gewoon de manier waarop je werkt.
Dit artikel valt onder: Persoonlijk Leiderschap
Bronnen bij dit artikel:
Covey, S. (1989). The 7 Habits of Highly Effective People. Simon & Schuster.
Sinek, S. (2014). Leaders Eat Last: Why Some Teams Pull Together and Others Don’t. Portfolio.
Gerelateerde blogs: Persoonlijk leiderschap onder druk: hoe je jezelf blijft leiden | Leiderschap en energie: hoe je duurzaam presteert | Zakelijk Leiderschap
Dit artikel valt onder: Persoonlijk Leiderschap
De inhoud van deze blog is gebaseerd op onderzoek, praktijkervaring en persoonlijke inzichten. Genoemde auteurs en onderzoeken worden aangehaald als inspiratiebron of illustratie. Alle niet-gemarkeerde inhoud vertegenwoordigt de visie en ervaring van Sertel Ortac.
Vond je dit nuttig? Volg me op LinkedIn voor meer inzichten.
Volg op LinkedIn