Strategie Is Geen Plan Maar Een Positie: Hoe Je Koers Bepaalt

Zakelijk Leiderschap: Het was het derde jaar dat we als bedrijf probeerden te groeien, en we stagneerden. Omzet was stabiel, marktaandeel was stabiel, het voelde alsof we ergens tegen eenmuur aan zaten. Pas later realiseerde ik me: we hadden geen strategie, we hadden alleen maar hoop. Groei zonder strategie is toeval.

Dit artikel gaat over: Strategie

Strategie is het plan dat bepaalt hoe je je doelen wilt bereiken. Het woord wordt vaak gebruikt als synoniem voor “plan” — maar plan en strategie zijn niet hetzelfde. Een plan beschrijft wat je gaat doen; een strategie beschrijft waarom je bepaalde keuzes maakt en hoe die keuzes je moeten brengen waar je wilt zijn.

In mijn werk als ondernemer en als coördinator heb ik geleerd dat strategie niet hetzelfde is als strategisch denken. Strategisch denken is een doorlopend proces — constant evalueren, analyseren, bijstellen. Strategie is de uitkomst van dat denken — de koers die je uitzet op basis van je analyse.

Wat strategie is

Michael Porter, een van de meest geciteerde strategie-denkers, definieerde strategie als “creating a unique and valuable position, involving a different set of activities.” Het gaat er niet om wat je doet maar om hoe wat je doet zich onderscheidt van wat anderen doen. Strategie is het vinden van een positie die jouw organisatie uniek maakt.

Dit betekent dat strategie altijd over keuzes gaat. Niet alles doen, maar focussen op wat jouw organisatie het beste kan en wat de markt het meest waardeert. En het betekent ook: dingen niet doen. Een strategie die alles omvat, is geen strategie.

Strategie vs. tactiek

Een belangrijk onderscheid is dat tussen strategie en tactiek. Strategie is het hogere niveau — de richting, de koers, de positie die je inneemt. Tactiek is de uitvoering — de concrete acties die je onderneemt om de strategie te realiseren.

Een ondernemer kan zeggen: “Onze strategie is om de beste service te bieden in onze markt.” De tactiek daarbij kan zijn: “We introduceren 24-uurs support.” De strategie bepaalt waar je naartoe wilt; de tactiek bepaalt hoe je daar komt.

Hoe je strategie ontwikkelt

Strategieontwikkeling is geen lineair proces. Er zijn verschillende frameworks en modellen, maar geen enkel model dat universeel werkt. Strategie ontwikkelen is een creatief proces dat start met analyseren en eindigt met keuzes maken.

Analyseren

De eerste stap in strategieontwikkeling is analyseren. Wat is je huidige positie? Wat is de markt waarin je opereert? Wie zijn je concurrenten? Wat zijn de trends die je markt beïnvloeden? Wat zijn je eigen sterke en zwakke punten?

Analyseren is niet neutraal — je kijkt altijd door een bepaalde lens. Maar zonder analyse is strategie blind. Je moet de realiteit kennen om er een strategie op te kunnen bouwen.

Positie bepalen

Op basis van je analyse bepaal je de positie die je wilt innemen. Waar wil je staan? Hoe wil je dat klanten je zien? Wat maakt jou anders dan anderen?

Dit is het kern van strategie: keuzes maken. Niet alles willen zijn voor iedereen, maar iets specifieks zijn voor een specifieke groep. Focus is de basis van strategie.

Uitvoeren

Strategie zonder uitvoering is droom. De beste strategie heeft geen waarde als hij niet wordt uitgevoerd. En uitvoering vraagt om andere vaardigheden dan strategie-ontwikkeling — het vraagt om management, om aansturing, om het dagelijkse werk.

In de opvangsector is strategie vaak meer ingebed in beleid en lange-termijn planning. Maar zelfs daar is strategisch denken waardevol: waar investeren we in? Hoe positioneren we ons naar ketenpartners? Hoe bereiden we ons voor op veranderende wetgeving?

Strategie in de praktijk

Visie

Strategie begint met visie — een beeld van waar je naartoe wilt. Waar wil je over vijf jaar staan? Wat is de bestemming die je nastreeft? Visie geeft richting aan de strategie.

Een goede visie is inspirerend, haalbaar, en specifiek genoeg om richting te geven. “De beste opvanglocatie in de regio” is een visie. “Goede opvang bieden” is te vaag om richting te geven.

Focus

Strategie gaat over focus. Focus betekent niet dat je niets anders doet — het betekent dat je prioriteiten stelt, dat je de dingen doet die het meest waardevol zijn en niet alles wat maar gedaan kan worden.

Focus vereist ook dat je durft nee te zeggen. Tegen verzoeken die niet passen bij je strategie. Tegen kansen die afleiden van je koers. Dit is moeilijk maar essentieel voor strategisch succes.

Anpassen

Strategie is geen statisch document. De wereld verandert, je markt verandert, je organisatie verandert. Een strategie die vandaag werkt, werkt misschien niet meer over een jaar. Strategie vereist doorlopende herziening en aanpassing.

Dit betekent niet dat strategie waardeloos is als hij niet statisch is — het betekent dat strategie een doorlopend proces is, geen eenmalige exercitie.

Veelvoorkomende strategiefouten

Alles willen

De meest voorkomende strategiefout is alles willen. Organisaties die geen keuzes maken, die overal in willen investeren, die alle markten willen bedienen. Het resultaat is mediocriteit — nergens echt goed in, nergens echt anders dan de rest.

Strategie copieren

Een andere fout is het kopiëren van andermans strategie. Wat voor een ander werkt, werkt niet per se voor jou. Je positie, je capaciteiten, je markt — het is allemaal uniek. Strategie moet bij je passen.

Uitvoering onderschatten

Strategie bedenken is relatief makkelijk. Uitvoeren is moeilijk. De strategie die wint is niet altijd de beste strategie maar de best uitgevoerde strategie. Onderschat nooit het belang van executie.

Tot slot

Strategie is geen luxe of iets voor grote bedrijven. Elke organisatie heeft strategie nodig — expliciet of impliciet. Zonder strategie drijf je op de stroom mee, met strategie vaar je ernaartoe waar je wilt zijn.

De les die ik heb geleerd na 27 jaar ondernemer: strategie is geen plan dat je eenmalig maakt en dan in de la legt. Het is een doorlopend proces van analyseren, kiezen, en aanpassen. En het begint met de vraag: waar willen we naartoe?

Dit artikel valt onder: Strategie

Bronnen bij dit artikel:
Porter, M. E. (1996). What is strategy? Harvard Business Review, 74(6), 61–78.
Mintzberg, H. (1987). Crafting strategy. Harvard Business Review, 65(4), 66–75.
Rumelt, R. (2011). Good Strategy/Bad Strategy: The Difference and Why It Matters. Crown Business.

De inhoud van deze blog is gebaseerd op onderzoek, praktijkervaring en persoonlijke inzichten. Genoemde auteurs en onderzoeken worden aangehaald als inspiratiebron of illustratie. Alle niet-gemarkeerde inhoud vertegenwoordigt de visie en ervaring van Sertel Ortac.