Angst In Het Lichaam: Waarom Je Brein Het Lichaam Nodig Heeft Om Te Kalmeren

Dit artikel gaat over: Angst & Paniek

Brein & Veerkracht gaat over hoe angst ontstaat en hoe je ermee om kunt gaan.

Ik sta in de supermarkt. Mijn hart klopt in mijn keel. De muren komen dichterbij. Ik moet hier weg, nu. Ik baan me een weg naar de uitgang, ademend als een hamster. Om me heen kijken mensen normaal, maar ik voel me alsof ik aan het verdrinken ben. Wat gebeurt er met me?

Dit was een paniekaanval. En het is niet iets wat je kunt uitzetten zoals een licht. Het overvalt je, het heeft je te pakken, en je lichaam neemt het over. Angst is een van de meest primitieve emoties die er zijn. En tegelijkertijd een van de meest verlammende.

Wil je meer weten over angst? Lees dan ook:

• Angst Herkennen In Het Lichaam: De Signalen Die Je Lichaam Geeft
• De Drie Delen Van Angst: Fysiek, Emotioneel En Cognitief
• Piekeren En Schaamte: Hoe Herhaling Je Zelfbeeld Eruit Pont

Wat is angst eigenlijk?

Angst is een reactie op een waargenomen dreiging. Het is een alarmsysteem dat in je hersenen zit ingebouwd, geactiveerd wanneer het brein signaleert dat er gevaar is. Dat gevaar kan echt zijn, maar het kan ook ingebeeld zijn. En het verschil daartussen is niet altijd duidelijk.

De amygdala, een klein Almond-vormig gebied diep in je hersenen, speelt een centrale rol in angst. Zodra de amygdala dreiging detecteert, stuurt het een signaal naar het lichaam om te vechten of te vluchten. Je hartslag stijgt, je ademhaling versnelt, je spieren spannen zich aan. Dit alles gebeurt binnen milliseconden, nog voordat je bewust iets hebt geregistreerd.

Dit systeem heeft ons geholpen te overleven. Als je voor een leeuw stond, dan moest je snel kunnen reageren. Maar in de moderne wereld is dit alarmsysteem vaak overgevoelig. Het gaat af bij situaties die niet echt gevaarlijk zijn, maar die wel angst oproepen.

Wat ik herken

Ik heb dit meegemaakt bij mezelf en bij anderen. Die plotselinge golf van paniek, het gevoel dat je doodgaat, de overtuiging dat je gek wordt — het zijn allemaal symptomen van angst die normaal aanvoelen maar het niet altijd zijn.

Bij een bewoner zag ik hoe een paniekaanval het dagelijks leven kon beheersen. Ze durfde niet meer de deur uit, niet meer naar de winkel, niet meer op de bus. Haar wereld werd steeds kleiner omdat angst haar had verlamd. En het ergste was dat ze zich ervoor schaamde, alsof het haar schuld was dat ze zo reageerde.

De lichamelijke kant van angst

Angst manifesteert zich niet alleen in je gedachten, maar ook in je lichaam. En vaak zijn de lichamelijke symptomen zo heftig dat ze de angst zelfs versterken. Je hart gaat sneller slaan, en daardoor denk je dat je een hartaanval hebt. Je ademhaling wordt oppervlakkig, en daardoor voel je je duizelig, wat weer meer angst veroorzaakt.

Dit is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is zonder de cyclus te herkennen. En daarom is het belangrijk om te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt tijdens angst. Niet om het te controleren, maar om het te normalized.

Ademhaling als toegangspoort

Een van de meest directe manieren om invloed uit te oefenen op angst is via de ademhaling. Als je in paniek raakt, gaat je ademhaling sneller en ondieper. Dit verlaagt de kooldioxide in je bloed, waardoor je je nog meer angstig voelt. Een paradoxale situatie.

Door bewust langzaam te ademen, kun je dit patroon doorbreken. De techniek is simpel: adem in door je neus, vier seconden. Houd vast, vier seconden. Adem uit door je mond, acht seconden. Herhaal dit een paar keer. Je zult merken dat je hartslag rustiger wordt, dat de paniek zakt.

Ik heb dit geleerd en gebruik het nu regelmatig. Niet alleen bij mezelf, maar ook bij anderen. Als ik merk dat iemand begint te verkrampen, dan vraag ik: kun je even diep ademen? En meestal werkt dat, niet porque het de angst wegneemt, maar omdat het de lichamelijke component even tempert.

Angst herkennen bij anderen

Als je met mensen werkt, is het belangrijk om angst te herkennen. Niet alleen om het te kunnen helpen, maar ook om er adequaat op te reageren. Angst uit zich op verschillende manieren:

Het kan zich uiten als terugtrekking. Mensen die angstig zijn, vermijden situaties die hen triggeren. Ze sluiten zich af, willen niet meer deelnemen aan activiteiten die ze eerder leuk vonden.

Het kan zich uiten als irritatie of agressie. Achter woede zit vaak angst. Mensen die boos worden, kunnen bang zijn voor iets, maar weten niet hoe ze dat moeten uiten. Ze verdedigen zich, en dat kan er agresief uitzien.

Het kan zich uiten als dwangmatig gedrag. Mensen die angstig zijn, kunnen controlemechanismen ontwikkelen. Alles moet perfect, voorspelbaar, veilig zijn. En als iets anders gaat, dan raakt ze dat diep.

Wat ik heb geleerd

Ik heb geleerd om niet meteen te reageren op wat iemand laat zien, maar om te vragen wat erachter zit. Als iemand zich terugtrekt, vraag ik: wat maak je mee? Als iemand geirriteerd is, vraag ik: wat is er eigenlijk aan de hand? Achter het gedrag zit altijd een emotie, en vaak is die emotie angst.

Praktische aanpak van angst

Wat kun je doen als angst je leven beheerst? Hier zijn een paar dingen die kunnen helpen:

1. Erkenn de angst

De eerste stap is erkennen dat je angst ervaart. Vaak proberen we angst te onderdrukken, te negeren, er overheen te kijken. Maar dat maakt het alleen maar sterker. Als je erkent dat je bang bent, dan kun je er iets mee doen.

2. Normaliseer de lichamelijke sensaties

Die hartslag, die duizeligheid, die spanning — het is allemaal eng, maar het is niet gevaarlijk. Het is je lichaam dat reageert alsof er gevaar is, ook al is dat misschien niet zo. Als je dit eenmaal begrijpt, dan kun je de sensaties beter accepteren.

3. Adem bewust

Zoals beschreven: langzaam ademen verlaagt de angstrespons. Oefen dit als je niet in paniek bent, zodat je het kunt gebruiken wanneer je het nodig hebt.

4. Richt je op wat je wel kunt controleren

Angst richt zich vaak op dingen die je niet kunt beinvloeden. Richt je in plaats daarvan op wat je wel kunt doen. Wat is de volgende stap die je kunt zetten? Niet de hele situatie, maar een klein stukje.

5. Zoek hulp als het niet lukt

Als angst je leven begint te beheersen, dan is het tijd om hulp te zoeken. Dat hoeft geen teken van zwakte te zijn. Het is een teken van moed om hulp te vragen als je het zelf niet redt.

Herken je dat angst je leven beheerst? Neem contact op voor begeleiding bij het omgaan met angst en paniek.

Tot slot

Angst is een van de meest menselijke emoties die er zijn. Iedereen ervaart het, op een bepaald moment in het leven. Het is niet iets om je voor te schamen, en het is niet iets waar je overheen moet kijken.

Wat ik heb geleerd is dat angst niet het einde is. Het is een signaal, een alarmbel die aangeeft dat er iets is dat onze aandacht nodig heeft. En als we naar die bel luisteren, dan kunnen we er iets mee doen.

De volgende keer dat je angst voelt opkomen, vraag jezelf dan af: wat probeert mijn lichaam me te vertellen? En wat kan ik doen om er gehoor aan te geven? Niet door de angst te onderdrukken, maar door hem te erkennen en er constructief mee om te gaan.

Bronnen bij dit artikel:
LeDoux, J. E. (1996). The Emotional Brain: The Mysterious Underpinnings of Emotional Life. Simon & Schuster.
Clark, D. M. & Wells, A. (1995). A cognitive model of social phobia. Social Phobia: Diagnosis, Assessment, and Treatment.

De inhoud van deze blog is gebaseerd op onderzoek, praktijkervaring en persoonlijke inzichten. Genoemde auteurs en onderzoeken worden aangehaald als inspiratiebron of illustratie. Alle niet-gemarkeerde inhoud vertegenwoordigt de visie en ervaring van Sertel Ortac.

Dit artikel valt onder: Angst & Paniek